|
Karanfil (E. caryophyllata)
Mersingiller familyasındandır. Anayurdu Endonezya’daki, adı yerli dilinde
baharat anlamına gelen Moluk takımadalarıdır. Ama, günümüzde daha çok Afrika
kıtasının doğusundaki Zengibar ile Hint Okyanusundaki diğer adalarda
yetiştirilmektedir, iklimi uygun olmadığından ülkemizde yetişmeyen karanfil
ağacı, 10-20 m’ye kadar boylanabilen ve kışın yapraklarını dökmeyen duyarlı
bir bitkidir. Derimsi dokulu, parlak ve iri yaprakları dallarda karşılıklı
çiftler halinde dizilmiş olup üzerlerinde salgı bezi benekleri bulunur.
Çan biçimindeki pembe renkli çiçeklerinin tomurcukları kurutulduğunda
kırmızımsı kahverengine döner. Hoş kokulu olan bu tomurcuklara kısaca
‘karanfil’ adı verilir. Kısmen gölgeli, soğuk ve rüzgâra karşı korunmalı
yerleri seven karanfil ağacı, suyu iyi akıntılı ve asitli toprakları yeğler.
Tohumuyla ya da gövde çelikleriyle çoğaltılır.
Karanfil tomurcuklarında ogenol (ojenol) adı verilen hidrokarbon, şahsilik
asit ve karyofıllin içeren bir uçucu yağ (esans) bulunur. Karanfılyağı da
denilen bu esans, diş hekimliğinde sıkça yararlanılan antiseptik ve ağrı
kesici ilaçların yapımında kullanılır. Karanfil tomurcukları ise, bazı
reçel, yemek, turşu ve baharatlı şarapların yapımında çeşni olarak
kullanılmaktadır.
Karanfil tomurcuklarının ve karanfilyağının sağlığa yararlı etkileri ve
bunlardan yararlanma yöntemleri şöyle özetlenebilir:
1. Karanfil tomurcukları uyarıcıdır. Özellikle sindirim sistemi üzerinde
uyarıcı etki yapar.
2. Gaz söktürücüdür.
3. Mide bulantısını bastırır. Kusmaları önler.
Bu etkilerinden yararlanılmak üzere piyasada satılan karanfil
tomurcuklarından bir tutam (7-8 tane) alınıp 1 bardak kaynar suya atılır. 10
dakika demlendirilerek hazırlanan infüzyon ılık olarak içilir.
1. Karanfil tomurcukları nefesin kötü kokusunu yok eder. Bunun için
tomurcuklar ağızda çiğnenip sert bakiye tükürükle atılır ya da yukarda
tarifi verilen infüzyonla gargara yapılır.
2. Karanfil tomurcuğu ağrı kesici ve hafif uyuşturucudur. Bu etkilerinden
yararlanılarak diş ağrısını kesmekte kullanılır. Bir adet karanfil tohumu
ağıza alınır. Ağrıyan çürük dişin yakınına getirilir ve bir süre orada
tutulur ya da gene piyasada satılan karanfilyağı biraz pamuğun üzerine
damlatılır ve pamuk ağrıyan dişe bastırılır.
3. Karanfılyağı romatizma ve nevralji ağrılarının hafifletilmesinde yararlı
olur. Bunun için karanfilyağı ağrılı yerlere dıştan ovuşturularak uygulanır.
|